Rebrand: Delft

Wat heeft Delft overgehaald om voor Studio Dumbar te kiezen? De concurrentie met ontwerpbureaus uit Delft zal een uitdaging zijn geweest..
De gemeente heeft in eerste instantie gesprekken gevoerd met zeven bureaus, allen gespecialiseerd in huisstijlen. Van die zeven bureaus zijn er drie uitgenodigd om een presentatie te geven voor de stuurgroep stadsmarketing (TU Delft, stichting Delft Kennisstad, stichting Delft Marketing en de Gemeente Delft). Dit waren Corps, Ontwerpwerk en Studio Dumbar.

Naast het tonen van relevant werk uit ons portfolio hebben we ook een analyse van de situatie gegeven. De mensen van Delft zagen de kwaliteit van ons werk en deelden onze visie op de opdracht. Onze ervaring met het politieke besluitvormingsproces, zoals bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van de identiteit voor de Rijksoverheid, werd ook als een aspect benoemd.

Wat zijn de uitgangspunten van de nieuwe stijl?
Kijkend naar Delft en de manier waarop over de stad gecommuniceerd wordt, valt meteen de nadruk op het historische aspect op. Zo kennen we Delft: de oude gebouwen, de grachten, de relatie met het koningshuis, de rol van Vermeer, enzovoort. Maar alleen dat kwam hoofdzakelijk terug in de oude communicatie.

_{de oude Delft communicatie} En terecht; dit is een niet te ontkennen en wezenlijk onderdeel van deze stad. Maar het is al lang niet meer het hele verhaal. Technologie, creativiteit en innovatie zijn inmiddels ook in het karakter van de stad verankerd. De Technische Universiteit, TNO en een waaier aan gerelateerde bedrijven en instituten vinden in de stad hun thuis. En ook dit is nationaal en internationaal bekend. Geen andere stad, behalve de grote steden, heeft zoiets te bieden.

De nieuwe stadsstijl wil recht doen aan die prikkelende combinatie van historie en technologie/innovatie/creativiteit. Dat doen we met een logo, waarin traditionele typografische elementen (het gebruik van een ligatuur) en een modern letterbeeld samensmelten. De streepjes onder de D komen voort uit een eeuwenoude traditie, die staat voor een afkorting. In ons geval verbijzondert het de kapitale letter en kunnen we hem daarom ook los gebruiken. De vorm is specifiek en zegt: D staat voor Delft.

De keuze voor blauw is aardig logisch. Welke gedachte zit er achter de andere primaire kleuren?
Er is niet één kleur als basis, maar een uitgewogen palet zonder hoofdkleuren. Onder het Delft’s blauw kom je niet uit, en dat moet je ook niet willen. Maar het oranje, als referentie aan de Delftse band met het koningshuis, is zeker zo logisch. Daaraan wilden we niet teveel kleuren toevoegen; deze stijl drijft op de kracht van sterk grafische vormen en een beperkt kleurpalet past daarbij. Fris geel en roze brengen licht in de stijl, terwijl een (secundair) warmgrijs rust geeft waar dat nodig is.
De Akkurat Mono en Plantin reflecteren de moderne techniek en historie van de stad. Toch blijft er dan een zee aan lettertypes over waar je uit kan kiezen. Welk proces heb je moeten doorlopen om tot deze twee te komen?
De monospaced Akkurat is een persoonlijke favoriet van een van de ontwerpers. Een keuze voor lettertype is echter ook een essentie in het bouwen aan identiteit. De brede aanspatiëring van kapitalen en de relatief kleine interlinie levert een zeer herkenbaar tekstbeeld op dat Delft zich eigen kan noemen. Tegen dat moderne karakter wilden we iets subtielers plaatsen. Dat was in eerste instantie de Lexicon (pdf) van Bram de Does, een prachtige letter met calligrafische kwaliteiten. Helaas is deze letter vrij prijzig en iedereen die zich met Delft verbonden voelt en met de stijl wil werken, moet de lettertypen zelf aanschaffen. Ons werd gevraagd een alternatief te overwegen, waarna we voor de Plantin kozen. De zwier in de cursief en het strakke ritme van de romein behouden nog veel van het karakter van onze eerste keuze. De balans tussen modern en historisch is daarmee ook op typografisch niveau vertaald.

De Akkurat Mono is wel een heel zwaar lettertype dat de Plantin kan overstemmen. Hoe zorgen de stadsstijl en richtlijnen ervoor dat toepassingen in de toekomst genoeg historie uitstralen cq in evenwicht blijven?
De Akkurat Mono reserveren we hoofdzakelijk voor koppen. Vrijwel alle andere teksten staan in de Plantin. In lettergewicht, kleur en typografie zijn voldoende mogelijkheden om de specifieke boodschap met beide lettertypen te laten spreken. In voorbeelden van posters en folders laten we enkele mogelijkheden zien. Deze zijn ter inspiratie; de basis is bewust klein gehouden en gebruikers van de stijl worden uitgedaagd de stijl in de breedte tot leven te laten komen. Overigens ben ik het niet eens met de typering dat de Akkurat Mono een ‘heel zwaar lettertype’ is!

De iconen zijn erg Dumbaresk. Zijn jullie bewust van de Dumbar-stempel die jullie op de identiteit drukken?
Simpel: nee. De stempel die we op ons werk drukken, is alleen gerelateerd aan het proces, niet aan het eindresultaat. We streven naar een bepaalde kwaliteit en zullen er alles aan doen om deze te bereiken. Onze ontwerpers worden uitgedaagd om hun eigen inzichten in vorm om te zetten, er wordt geen ‘Dumbar-stijl’ gepropageerd. Als je al het werk van nu naast elkaar zet, zul je diverse handschriften zien.

Vaak zijn gradients erg lelijk en slecht toegepast. Was het een bewuste uitdaging om met gradients toch iets moois te maken?
De verlopen in de iconen zijn er niet om het ‘mooi’ te maken. Binnen het strakke silhouet van typisch Delftse onderwerpen brengt een structuur het gevoel van het schets- en ontwerpproces erbij, waarbij nog niet alles in zwart en wit is vastgelegd.

Een stad lijkt me een moeilijke opdrachtgever. Wat was de doorlooptijd van het hele project en hoe beïnvloede de bureaucreatie en gelaagdheid van de organisatie het uiteindelijke ontwerp?
Uiteindelijk heeft het hele proces ongeveer een jaar geduurd. Daarin zit ook tijd waar er voor ons even niets gebeurd is. Maar als je de ontwikkeling van het werk ziet vanaf begin tot het eind, dan is het één kaarsrechte ontwikkelingslijn.
Bijzonder in het proces is dat we op een gegeven moment drie concepten hebben gepresenteerd voor een groep van ongeveer 100 stakeholders uit Delft. De organisatie heeft zo de formele partijen kunnen verbinden met diegenen die op dagelijks niveau met de stadsstijl in aanraking komen of ermee gaan werken. Er was geen twijfel over de keuze en in de uitwerking is het alleen nog over verfijning gegaan.

Welke steden (inter)nationaal hebben jullie ter inspiratie genomen van hoe het wel, en hoe het niet moet?
Er zijn vooral veel steden die duidelijk maken hoe het niet moet. Je ziet daar misschien ook het resultaat van een besluitvormingsproces dat minder eenduidig is verlopen dan in Delft. Voor ons was belangrijk dat dit een stijl moest worden die voorbij een logo gaat.
Belangrijk voor onze inspiratie waren de twee dagen die het ontwerpteam in Delft heeft doorgebracht. Pas als je echt goed kennis maakt met de facetten van de stad waarvoor een representatieve vorm gevraagd wordt, kun je optimaal starten. In het schetsproces hebben heel concrete vormen, die men in Delft aantrof, een rol gespeeld.

Dumbar staat bekend om de vrijheid die jonge ontwerpers en stagiares krijgen. Zien we iets terug van hun inbreng in de nieuwe stadstijl?
Het ontwerpteam voor Delft is onder de dertig, en dat geldt min of meer ook al jaren voor de ontwerpers van de hele studio. Vrijheid en verantwoordelijkheid zijn inderdaad cruciaal bij Studio Dumbar, maar wel vanuit strategische lijnen die gelden als vertrekpunt en ijkpunt in het creatieve proces.

Studio Dumbar staat bekend om haar huisstijlen, daar gaat een heel strategisch traject aan vooraf. Zijn jullie ook betrokken geweest bij de formulering van de merkstrategie en communicatie?
Delft heeft een beleidsnota voor stadsmarketing laten opstellen. Een inhoudelijk stuk dat tevens als briefing voor ons heeft gewerkt. Onze analyse bij de studiopresentatie sloot goed aan bij de gedachten van de opdrachtgever waar het met stadsmarketing naar toe moest. Vanaf het begin in het proces is daarmee helderheid geweest over het eindresultaat.
Delft heeft bij ons de vraag neergelegd een pay-off te bedenken, die vast onderdeel is van het logo. ‘Creating history’ onderstreept de combinatie van een rijke culturele historie en een sterke innovatieve, creatieve industrie – die de geschiedenis van de toekomst creëert.
Ook wanneer je alleen het logo uit de stadsstijl ziet, moet je voelen wat Delft zo specifiek maakt. De combinatie van woordbeeld en pay-off borgt die essentie. De stijl er omheen zorgt voor de verdieping en verbreding op het moment dat de stad haar eigen uitingen maakt.

We hebben met heel veel plezier aan deze stijl gewerkt en hebben het met trots overgedragen. Gebruikers van de stadsstijl hebben enthousiast gereageerd op het ontwerp en tonen dat in de eerste uitingen van hun hand. We blijven met belangstelling betrokken bij Delft!