Interview: Martijn Maas

> Lees hier zijn thesis
> Bekijk zijn Fontanel fotogallery

Wie is Martijn Maas precies?
Martijn Maas is een grafisch ontwerper van 24 jaar. Ik woon en werk in Breda, waar ik ook gestudeerd heb aan de academie voor kunst en vormgeving Sint Joost. Ik ben een fervent muziekliefhebber en verzamel vinyl platen. Veel soul en blues maar ook wat elektronisch werk en als het moet hip-hop. Ik zal jullie niet vermoeien met andere hobby’s. Mijn professionele carrière staat in de startblokken, maar vooralsnog ben ik vooral nog in een onderzoeksfase.

Kun je jouw eigen stijl omschrijven?
Ik geloof niet in een stijl. Veel grafisch ontwerpers vergeten dat visuele communicatie uit 2 onderdelen bestaat: namelijk het visuele aspect en ten tweede de communicatieve waarde van het ontwerp. Het lijkt logisch als je het zo leest,maar iedere keer opnieuw wordt bewezen dat dit alles behalve een vanzelfsprekendheid is. Ik probeer in mijn werk altijd een juiste balans te vinden tussen deze twee waarden en zo mijn verhaal zo goed mogelijk te vertellen. Vorm volgt functie. Dat het ene aspect soms wat meer aandacht krijgt dan het andere is voor mij in eerste instantie niet de bedoeling, maar tegelijkertijd geen toevalligheid. Waar er gevochten wordt, zal er een winnaar volgen: soms wint het verstand, soms het oog, maar het zal altijd een close gevecht zijn.

“Waar er gevochten wordt, zal er een winnaar volgen: soms wint het verstand, soms het oog, maar het zal altijd een close gevecht zijn.”

Wie zijn jouw voorbeelden (geweest)?
Een ontwerpster die ik altijd heb bewonderd is Lenneke Heeren, een jonge en intelligente ontwerpster die, net als ik, een sterke interesse heeft voor nieuwe media en de manier waarop deze het vak grafisch ontwerp zal veranderen en veranderd.

Voorbeelden zijn overal om me heen. Ik ben geïnteresseerd in moderne beeldtaal en hoe deze informeert, inspireert, irriteert en shockeert. Om dit te zien hoef ik geen boek open te slaan over grafisch ontwerp, maar mijn ogen open houden op straat.

Er komt erg veel talent van de St. Joost af de laatste paar jaar, hoe komt dat denk je?
Ik denk dat de oorzaak kan liggen in de kwaliteit van het kraanwater in de omgeving noord-west Brabant…… of misschien omdat er op een intelligente, weldoordachte manier wordt lesgegeven. Er is een aantal jaren geleden een curriculum opgesteld waarin ik me goed kan vinden. Ook de kwaliteit van de docenten met Elizabeth Pick voorop doen je snel de basisvoorwaarden voor een goed ontwerp inzien.

Eye-candy is makkelijk, toegankelijk maar makkelijk. Waarschijnlijk kun je 8 op de 10 mensen leren om iets moois te maken. Sint Joost doet je dit beseffen en dwingt je dieper te onderzoeken en verder te kijken. Het ligt aan de student of die bereid is om zijn kop uit het zand te halen.

“Eye-candy is makkelijk, toegankelijk maar makkelijk.”

Kun je voor degene die je scriptie niet gelezen hebben deze kort samenvatten?
Mijn scriptie gaat over de communicatieve waarden van moderne visuele communicatie. Na een korte inleiding in de ontwerpgeschiedenis van Nederland, concentreer ik me op nieuwe, toonaangevende Nederlandse ontwerpers en toets hun ontwerpen op de voorwaarden en regels zoals die door hun zelf geformuleerd zijn. Hiernaast bespreek ik de (on)mogelijkheden die nieuwe technologische ontwikkelingen zullen betekenen of betekenen voor het vak grafisch ontwerp.

Hoe ben je op dit op dit thesis onderwerp gekomen?
Ik ben erg geïnteresseerd in nieuwe media. Ondanks mijn liefde voor het traditionele boek, zijn de ontwikkelingen zoals die plaats vinden op internet velen malen interessanter. Ik zie mijn generatie als degene die ontwerp weer opnieuw kunnen uitvinden. Hiernaast werd ik heel moe van alle poeha over Dutch design en wilde ik me daar eens in verdiepen, gewoon om te kijken what all the fuzz is about.

Je bent voor je thesis onderzoek diep in de geschiedenis van de het Nederlands ontwerp gedoken.

Wat zijn 5 ontwerpgerelateerde zaken uit de vorige eeuw die volgens jou het meest significant waren in de ontwikkeling van het ontwerpklimaat tot het heden?
1) Vanzelfsprekend de technische ontwikkelingen: De uitvinding en perfectionering van boekdrukkunst en veel later.

2) De sociaal-economische ontwikkelingen die Nederland doormaakt na de 2de wereldoorlog (het gaat me te ver om deze als revolutie te betitelen maar in zekere zin kunnen we daar wel van spreken). Na de 2de wereldoorlog is de drang voor heropbouw groter dan ooit. Alles moet beter en mooier. Als gevolg hiervan ontwikkeld Nederland een ontwerpersklimaat. In Nederland word de ontwerper als een van de weinige landen van Europa, als een waardevol aspect van een samenleving gezien. (Mijn excuses voor deze geschiedenisles maar je vroeg erom).

3) De zucht naar orde en regelmaat om tegenwicht te bieden tegen een door hippies gedomineerde cultuur in de jaren 70. Hierdoor kreeg Wim Crouwel en zijn totaal ontwerp de vrijheid om Nederland een gecalculeerd en (te) sterk beredeneerd gezicht te geven. Om deze metafoor door te zetten; Ik zelf houd nu juist van gezichten die afwijken van de massa of een ideaalbeeld. Maar dat terzijde.

4) Jan van Toorn, die eindelijk tegenwicht bood. Beredeneert ontwerp maar wel met een ziel. Hierdoor kunnen ontwerpers als Anthon Beeke en Gert Dumbar hun gang gaan.

5) De komst van de computer: “Everyone is a designer”. Natuurlijk niet waar. Dat iedereen nu het gereedschap van de timmerman tot zijn beschikking heeft wil nog niet zeggen dat ie een degelijk huis kan bouwen. Toch maakt de computer meer mogelijk, visueel en inhoudelijk.

Je spreekt over externe invloeden met betrekking tot ontwerpen die verband houden met de tijdsgeest, wat in het verleden in Nederland voor die uitzonderlijke situatie gezorgd heeft.

Wanneer je rekening houdt met de hedendaagse externe invloeden, wat is dan typerend voor de situatie vandaag de dag?
Luiheid en gemakszucht. Alles komt aanwaaien en wordt als vanzelfsprekend gezien. Subsidies en klanten met ballen zijn er altijd wel te vinden…..Hierdoor zie je dat landen als Zwitserland, Duitsland en Engeland het beroemde en alom gerespecteerde Dutch Design aan het inhalen zijn, zowel esthetisch als inhoudelijk. Positieve uitzonderingen zijn studio’s als Thonik die voor mij als 1 van de weinige studio’s in Nederland nog typisch Dutch design maakt.

In hoeverre ben je van mening dat ontwerpen voor het web overeenkomsten/verschillen heeft ten opzichte van de gedrukte media?
Overeenkomt is de noodzaak tot communicatie. Beide media ontlenen hun bestaansrecht uit het feit dat mensen een manier zochten om met elkaar te communiceren. Hierin ligt echter ook het verschil. Door traditie van gebruik, door de maximalisatie van de technische mogelijkheden en natuurlijk door de zogenaamde “goede orde” (verborgen / kwetsende boodschappen zijn immers not done) is de manier waarop je dient te communiceren dmv gedrukte media beperkt. Op het web liggen deze mogelijkheden nog veel meer open.

Waar ben je op dit moment mee bezig?
Samen met Lenneke Heeren ben ik een expositie aan het organiseren. Deze expo zal Life or Death, a poster series gaan heten, en zal ongeveer 30 affiches tonen. In de affiches laten getalenteerde, jonge ontwerpers weten waar ze nu mee bezig zijn, wat ze denken en wat ze voelen. Omdat rond de jaarwisseling altijd een tijd van zelfreflectie volgt leek ons dit wel toepasselijk. Ik denk dat de expo rond januari / februari van start zal gaan.

Wat doet Martijn Maas over 5 jaar precies?
Misschien is het wel beter om dat niet te weten……kennis is niet zaligmakend. Maar goed, ik kan je wel vertellen wat mijn ambities zijn:
Ik ben dan samen met een groep getalenteerde, gretige ontwerpers de grenzen aan het opzoeken van visuele communicatie en de rol van de gebruikers ervan.

Laatste woorden?
Zoals zo vaak zei Neil Young het al eerder:
Keep on rockin’ in the free world!

Links:
> Fontanel fotogallery
> Martijn Maas
> Lenneke Heeren