De glazen bol: 2009 volgens de Nederlandse ontwerptop

De head honcho’s van de onderstaande zes Nederlandse ontwerpbureau’s waren zo vriendelijk hun visie met ons te delen.

Koeweiden Postma
Edenspiekermann
Studio Dumbar
Fabrique
Total Identity
Momkai

Obama’s presidentscampagne werd gedragen door het begrip ‘Change’. Verandering op een dergelijke schaal staat nooit op zich. Het is als een golf die wordt voortgestuwd door innovatieve en creatieve impulsen en processen die zelf weer nieuwe golfbewegingen creëren.

Onze top-10 voor 2009 (van mensen en ontwikkelingen, die de huidige wereld – en dus ons vak – voorzien van verandering, innovatie en creatie) ziet er zo uit:

1. Eco/sustainability krijgt nieuwe impuls door financiële crisis en werkt in alles door: economie, architectuur, design
2. Worldchanging.com, onvolprezen website van optimisten die intelligente oplossingen zoeken
3. Jeffrey Sachs ‘Common Wealth, Economics for a Crowded Planet’, over de drie grote bedreigingen: overbevolking, extreme armoede en de opwarming van de aarde. Drie oplosbare problemen volgens Sachs
4. Susan Neiman, ‘Morele helderheid, Goed en kwaad in de 21ste eeuw’; pleidooi voor hernieuwd idealisme en betrokkenheid
5. Ryszard Kapuscinski, ‘De Ander. Essays van de reporter van de eeuw’, zoektocht naar de vraag hoe je je tegenover anderen moet opstellen
6. Eerlijk, helder en puur design; no-nonsense; menselijke maat
7. Augmented reality, gaat zeker een vlucht nemen
   
8. Shigeru Miyamoto, Nintendo, nr. 1 op TIME-lezers top-100 van meest invloedrijke mensen
9. Kishore Mahbubani, ‘De eeuw van Azie’
10. blyk.co.uk (straks ook www.blyk.nl): gratis mobiel bellen, betaald door adverteerders
11. Crowdsourcen en eigen inhoud samenstellen van (online) tijdschriften
    
    — Koeweiden Postma
    
    

In 2009 zullen de gevolgen van de recessie nog meer voelbaar worden. Zo verwachten we dat opdrachtgevers voorzichtiger worden en minder snel ineens een groot project neerleggen. We zullen hard moeten werken.

Aan de andere kant biedt de recessie kansen, want relevantie en geloofwaardigheid worden belangrijker. Vooral bij banken wordt dat in de loop van 2009 zichtbaar: “Hoe herstel je imagoschade?” Consumenten verwachten meer transparantie en willen weten welke waarde een bank nu concreet toevoegt. En dat vraagt iets op designgebied, namelijk het tastbaar maken van functionaliteit en relevantie.

Uit ervaring met eerdere recessies mag er ook een soberheidtrend verwacht worden, maar dat is lastig te voorspellen. Als de recessie lang gaat duren, zal het behoorlijk effect hebben op Nederlands design.

Er is veel groei in de designwereld. We mogen daarom veel nieuwe initiatieven verwachten. Hierdoor zal de concurrentiedruk toenemen. Internationalisering biedt veel kansen; er is in het buitenland een wereld te winnen. Dat is ook de belangrijkste reden voor onze fusie. We hebben nu al kantoren in Amsterdam en Berlijn, en samenwerkingsverbanden met bureaus in Londen, Kopenhagen, Washington en San Francisco. Edenspiekermann zal zich in de komende jaren verder internationaliseren, richting India en de Verenigde Staten.

— Willem Woudenberg / CEO at Edenspiekermann

‘2009 wordt het jaar van het ondernemerschap’
Het komende jaar zullen designers meer dan ooit ondernemers moeten zijn. Het professionele niveau van de Nederlandse designbranche is ongekend hoog. Dat geeft ons een unieke uitgangspositie. Waar ik al lang op hamer is dat de designsector nog meer aan kracht kan winnen door óók zakelijk en ondernemend te zijn. Niet ten koste van creatieve idealen (het is ‘oud denken’ dat zakelijkheid per definitie ten koste gaat van creativiteit). De branche weet dat en deze ontwikkeling is in volle gang. En mocht er nog iemand twijfelen, dan maakt de crisis aan elke twijfel een einde; 2009 wordt het jaar van het ondernemerschap.

— Tom Dorrestijn / Co-Director at Studio Dumbar

2009 wordt voor onze opdrachtgevers het jaar van de accountability. Er is misschien toch wat zwaar weer op komst en dat kan niet helemaal ongemerkt voorbij gaan. Opdrachtgevers zullen natuurlijk niet ophouden met communiceren, maar wel scherper kijken naar opbrengstmaximalisatie. Meetbaarheid is daarin key. Online heeft wat dat betreft natuurlijk een grote voorsprong, omdat serverstatistieken direct duidelijkheid bieden. Optimalisatie zal een grotere rol krijgen ten opzicht van weggooien en opnieuw beginnen.

Daarnaast verwacht ik in 2009 een nieuw bewustzijn bij de online consumenten. Zij zullen gaan begrijpen dat hun online profiel, Twitter, recensie en andere bijdragen waarde vertegenwoordigen en die opeisen. Uit overnamecijfers is bijvoorbeeld om te rekenen dat hun vers aangemaakte Facebook-account voor 180 euro verkocht wordt, terwijl zij daar geen cent van zien. Ook zijn consumenten steeds sterker op zoek naar betekenis en zingeving. Die zoektocht maakt consumenten ongrijpbaarder, en maakt dat de consumenten de accountability onder druk zetten.


Tenslotte is 2009 voor bureaus het jaar dat ze scherper aan de wind moeten zeilen. Zoals Shakespeare al zei: “when the sea was calm, all boats alike showed mastership in floating.” In 2002 heeft dat de branche geen kwaad gedaan, en dat zal de komende jaren niet anders zijn. Wij hebben het schip in iedere geval in prima conditie.

— Gert Hans Berghuis / Owner at Fabrique

In tijden van deze lastige economie zal voornamelijk de vraag naar effectiviteit boven water komen. Daarmee bedoel ik geen proefonderstellingen, tests of onderzoeken, maar als dienstverlener moet het werkelijke probleem worden aangepakt. En daar is durf voor nodig. Voor velen is dat een probleem, omdat zij zich niet gerust voelen buiten hun (ontwerp)specialiteit. De schoenmaker blijft bij zijn leest en wil weg komen met “ik ben verantwoordelijk voor het ontwerp, niet voor de organisatorische invulling”.

Deze vorm van segmentatie kan men zich niet permitteren. De oplossing: een uitermate doordachte communicatie oplossing waarbij design wordt geïntegreerd. Niet perse integratie van media, maar integratie in een vorm zodat vorm, inhoud, moment en medium op een slimme manier bij elkaar worden gebracht. Elk medium wordt nu apart uitbesteed en bedacht, een goed voorbeeld is het klassieke jaarverslag, dat voldoet niet meer. Niet elke vorm past namelijk bij de inhoud, tot nu toe was de vrijheid van auteurs hierin te groot. Want pas als iets minder abstract wordt, zoals bij tijdschriften, is een totaalervaring belangrijker.

De veelbesproken geïntegreerde media is hierin mogelijkheid, geen noodzaak. Een aantoonbare relatie tussen vorm, inhoud en medium is prioriteit. Zonder die relatie verlies je effectiviteit en wordt je simpelweg bezuinigd.

— Hans P. Brandt / Managing Director at Total Identity

Het nieuwe jaar zal de steeds verder oprukkende interface cultuur toegankelijk maken voor de massa. Internet als informatief wireless weefmiddel. Op je telefoon, op je televisie, op je spelcomputer. In de keuken, tijdens het fietsen, met je oma op de markt.

De wereldwijde financiële verkramping zal juist de ontspanning van de positie van online in 2009 betekenen. De durf is er nu meer om in online te investeren, omdat het medium doelgerichtheid en algehele aanwezigheid efficiënt weet te combineren. Het geeft de kritische consument zelf de regie in handen. Alles on demand. Zelf op elk moment bepalen wanneer je geïnformeerd wordt, wanneer je vermaakt wordt en met de beelddrager die je net voor handen hebt.

Het canvasaanbod zal nog diverser worden, de touchbase interactie zal meer gemeengoed worden. Design van interacties zal in 2009 steeds meer een digitaal, bewegelijk en grafisch karakter krijgen. Dit jaar zal zelfs je moeder weten wat een interface is.

— Harald Dunnink / Creative Director at Momkai