Toen ik acht was, kreeg ik van mijn tante ‘De brief voor de koning’. Ik was nog nooit bewust de eigenaar van een boek geweest, dus dat maakte wel indruk. Ik dacht weliswaar dat een boek ‘saai’ was, en deze – gezien de cover – al helemaal, maar ik had echt het idee dat ik iets heel waardevols had gekregen.







Toen ik het boek ging lezen, was ik volledig verkocht door het verhaal. En ook de cover bleek, toen ik het boek uit had, fantastisch goed te zijn. Een boek over een jonge ridder die een brief moet bezorgen bij de koning van een aangrenzend land, en onderweg allerlei gevaren moet doorstaan. Op de cover prijkte deze ridder Tiuri, rijdend op een paard, in zwart silhouet, achtervolgd door ridders in het rood. Op de eerste en tweede pagina een landkaart van beide koninkrijken. Ik krijg nog steeds heimwee naar het verhaal als ik de (originele) cover zie. Ik kwam er ook achter dat alle illustraties door de schrijfster zelf gemaakt waren.






De brief voor de koning

Sinds het lezen van De brief voor de koning op mijn achtste, ben ik altijd op zoek geweest naar net zulke fantastische boeken en net zulke fantastische verhalen.

Die liefde voor papier en ook vormgeving zit in de genen. Volgens mij doet/deed iedereen van mijn vaders kant van de familie er iets mee. Ik maakte vroeger ook al van elk simpel schrijfsel een heel kunstwerk. Waarom weet ik niet zo goed, maar boeken, magazines, grafische vormgeving en visuele communicatie ‘zijn zeg maar echt mijn ding’.

In welke stad ik ook ben, de eerste winkel waar in naar binnen ga, is een boekhandel.

In welke stad ik ook ben, de eerste winkel waar in naar binnen ga, is een boekhandel. Mijn kassakoopjes zijn geen drankjes of snoep, maar boeken. Heb ik vijf minuten over op het station, dan is dat voor mij een gelegenheid een goede paperback te gaan kopen. Overal in mijn – veel te kleine – huis liggen en staan stapels met tijdschriften en boeken.

Mijn collectie is divers en weerspiegelt natuurlijk in bepaalde mate mijn persoonlijke interesses, maar mijn favoriete boeken eigenlijk zijn altijd mooi vormgegeven. Er is over de vormgeving nagedacht en het boek heeft een ziel. Ik houd eigenlijk nooit van de geijkte ‘favorieten’. Ik heb altijd liever de obscure, iets specifiekere titels. Geen Harry Potter, maar Adrian Mole en geen Kluun, maar James Frey.






Wat een boek voor mij goed maakt, is:

test

Een zo specifiek en concreet mogelijk onderwerp

Een onderwerp dat de diepte ingaat. Het verhaal moet duidelijk (en logisch) afgebakend zijn, maar wel volledig. Een boek met twee onderwerpen is wat mij betreft altijd half zo leuk.

test

De algehele verzorging van het boek

De gebruikte papiersoort, de bindwijze, juiste credits en bronvermelding, maar ook de juiste en gepaste marketing van het boek.

test

De cover van het boek

Is het een originele cover? Is er een niet-cliche lettertype gebruikt? Valt de cover op en is er zichtbaar veel tijd aan besteed en over nagedacht door een goede grafisch vormgever?

Mijn favoriete boeken voldoen altijd aan alle drie deze voorwaarden, niet slechts aan 1 of 2. Een boek is pas echt goed, als niet alleen het verhaal maar ook de fysieke uitvoering optimaal en consistent is. De cover is de verbindende factor.

Aan een boek kan je ook zien of het uit liefde is gemaakt. Ratelt de auteur aan een stuk door en blijft niets onbesproken? Liefde. Boeken die om andere redenen zijn gemaakt lezen niet lekker en zijn geforceerd. Een boek dat is gemaakt vanuit het hart, is consequent, wijkt niet af van het onderwerp en zegt veel over de schrijver.


Mijn favoriete boeken

Als ik mijn favoriete boeken opnoem, is die lijst bijna gelijk aan mijn lijst van favoriete boekcovers en het zijn allemaal boeken die uit liefde zijn gemaakt:

1. 100 girls on cheap paper – Tina Berning

Voor dit boek maakte kunstenares Tina Berning 100 portretten van vrouwen. Haar werk is erg stijlvast en de collectie in dit boek is waanzinnig goed. De omslag is van ruw karton en boek en inhoud vormen echt een waanzinnig geheel.





2. Read Naked – Underware

(design: Piet Schreuders en Underware)
Read Naked is een ode aan het lettertype Sauna (van ontwerpburo Underware), maar ook aan de saunacultuur en alles wat daarbij hoort (je hoeft niet in de saunacultuur geinteresseerd te zijn om dit boek te waarderen). Het boek is hitte- en waterbestendig, zodat je het in de sauna kan lezen! Sommige inhoud wordt pas zichtbaar bij temperaturen hoger dan 80 graden. Instructies om het boek na afloop weer te laten drogen zijn in het boek opgenomen. Echt een visueel spektakel dit boek.





3. Mostly Cola – Ward Zwart

Een eigen uitgave van illustrator Ward Zwart. De kaft van het boek kan je openvouwen tot een poster en de rug van dit boek is open zodat je de katernen ziet. Prachtig!





4. The Marriage Plot – Jeffrey Eugenides

(design: Rodrigo Corral en Adly Elewa)
Een ongelooflijk mooie literaire uitgave, met een fijn lettertype voor het binnenwerk en een handgetekende voor de cover.





5. 1Q84 – Haruki Murakami

(design: Chip Kidd)
De Amerikaanse versie van dit boek is vormgegeven door Chip Kidd (die ontzettend veel boekomslagen ontwerpt). Om de normale cover heeft 1Q84 een stofomslag van semitransparant papier, die een ‘tweede’ realiteit symboliseert. Daarbij wordt verwezen naar het verhaal, waarin de hoofdpersoon zweeft tussen twee realiteiten. De eerste 8 pagina’s van het boek bevatten daarnaast – in het groot – een letter van de titel, met een foto van de maan op de achtergrond (dit verwijst naar het subplot van het boek).

Verhaal en vormgeving zijn één

Bij elk van deze titels is het ontwerp van het boek (niet alleen van de cover) even belangrijk als het verhaal. Verhaal en vormgeving zijn één.

En om dit artikel van nog wat mooi beeld te voorzien, hier nog een paar andere favoriete boeken met goede omslagen: Extremely Loud and Incredibly Close en Everything is Illuminated van Jonathan Safran Foer (design van beide: gray318), Short Short Stories) van Dave Eggers (design: Supermundane), Designing Pornotopia van Rick Poynor, Super Sad True Love Story van Gary Shteyngart (design: Rodrigo Corral) en Skippy tussen de sterren van Paul Murray (design: Wil Immink Design). De Nederlandse cover is bij dit laatste boek overigens beter dan de Engelse (een zeldzaamheid…).



Volgende week…

Hoe zit een boek technisch in elkaar en wat zijn de do’s en dont’s van een boekcover? Lees het in de volgende column: Boek basics en layout